Shanling EC Zero T

Shanling EC Zero T: Een portable CD-speler met R2R én echte buizen

De Shanling EC Zero T is moeilijk in één productcategorie te plaatsen. Op het eerste gezicht is het een moderne portable CD-speler, maar onder de aluminium behuizing zit eigenlijk een complete Head-Fi-installatie. Shanling combineert een eigen 24-bit R2R DAC, twee echte JAN6418-buizen, transistorversterking, 3,5mm en 4,4mm hoofdtelefoonuitgangen, dedicated line-outs, USB-DAC, Bluetooth-transmissie en digitale uitgangen.

Daarmee is de EC Zero T veel ambitieuzer dan een moderne versie van de Discman.

Je kunt simpelweg een CD plaatsen en met een hoofdtelefoon luisteren, maar hem net zo makkelijk als USB-DAC bij een laptop gebruiken. Of sluit hem via line-out aan op een versterker, gebruik hem als digitaal CD-transport met een externe DAC of stuur een draaiende CD via Bluetooth naar een draadloze hoofdtelefoon.

Het bijzondere zit vervolgens in de manier waarop Shanling het geluid opbouwt: je kunt zowel tussen NOS en Oversampling als tussen transistor en echte buizen schakelen. Daardoor krijg je vanuit één apparaat vier verschillende uitgangspunten voor de weergave.

Een eigen 24-bit R2R DAC met 192 precisieweerstanden

In plaats van een conventionele Delta-Sigma DAC-chip van ESS, AKM of Cirrus Logic heeft Shanling voor de EC Zero T zelf een discrete R2R-converter ontwikkeld.

Het 24-bit resistor-ladder netwerk bestaat uit maar liefst 192 weerstanden met een tolerantie van 0,1%. Het digitale signaal wordt daarmee via een fysiek netwerk van zeer nauwkeurig geselecteerde weerstanden naar analoog vertaald.

Dat is een fundamenteel andere architectuur dan de veelgebruikte geïntegreerde Delta-Sigma DAC.

R2R is niet automatisch "beter", maar geeft ontwerpers wel een andere manier om digitale conversie vorm te geven. Voor de EC Zero T past het bovendien mooi bij het hele concept: Shanling combineert een klassiek fysiek medium met een DAC-architectuur die tegenwoordig juist weer volop belangstelling krijgt.

En vervolgens krijg je nog een keuze.

NOS of Oversampling: zelf bepalen hoe de R2R DAC werkt

De EC Zero T biedt zowel NOS (Non-Oversampling) als OS (Oversampling).

In NOS-modus wordt het audiosignaal zonder digitale oversampling door de R2R-converter verwerkt. Dat is de meer puristische benadering en een van de redenen waarom liefhebbers specifiek naar R2R-DAC's zoeken.

OS gebruikt juist digitale oversampling voordat het signaal wordt geconverteerd.

Het interessante is niet dat één van de twee objectief de juiste instelling zou zijn. Je kunt juist zelf wisselen op basis van opname, hoofdtelefoon en persoonlijke voorkeur.

Dat geeft je al twee manieren om de digitale conversie te beïnvloeden voordat we überhaupt bij de analoge uitgangstrap zijn aangekomen.

Transistor of twee echte JAN6418-buizen

Daar komt namelijk de tweede keuze: Transistor of Tube.

Shanling gebruikt twee JAN6418 subminiatuur vacuümbuizen. Dit zijn dus geen digitale filters die via DSP een "tube sound" proberen na te bootsen. Het audiosignaal kan daadwerkelijk via een buizentrap worden gestuurd.

De buizen zijn bovendien zichtbaar in het ontwerp. Shanling heeft een venster aangebracht waardoor je de JAN6418's kunt zien, passend bij het retro-moderne karakter van de speler.

Wil je een schonere en directere presentatie, dan gebruik je Transistor Mode.

Wil je juist experimenteren met de andere analoge uitgangstrap, dan schakel je Tube Mode in.

Samen met NOS/OS ontstaan daarmee vier logische combinaties:

• NOS + Transistor
• OS + Transistor
• NOS + Tube
• OS + Tube

En juist dat maakt de EC Zero T leuk als Head-Fi-product. Je koopt niet alleen een apparaat met veel aansluitingen, maar kunt daadwerkelijk spelen met de architectuur van de signaalweg.

TPA6120-versterking met verrassend veel vermogen

Achter de R2R- en buizensecties gebruikt Shanling TPA6120-gebaseerde hoofdtelefoonversterking.

Aan de voorzijde zitten zowel een 3,5mm single-ended als een 4,4mm balanced hoofdtelefoonuitgang.

Op de interne accu levert 4,4mm in High Gain maximaal:

551 mW @ 32Ω

Dat is al behoorlijk veel voor een batterijgevoede CD-speler.

Maar de EC Zero T heeft daarnaast een aparte External Power Mode. Sluit je hem op een geschikte USB-C-voeding aan, dan kan de versterker meer vermogen leveren.

Via 4,4mm stijgt dat in transistormodus naar:

1.220 mW @ 32Ω

Met de buizen ingeschakeld is maximaal:

1.087 mW @ 32Ω

beschikbaar.

Daarmee is de EC Zero T veel meer dan een CD-speler met een kleine hoofdtelefoonuitgang erbij. Zeker aan een bureau kan hij behoorlijk serieuze full-size hoofdtelefoons aansturen.

Battery Mode onderweg, External Power Mode aan het bureau

Die twee voedingsmodi geven het apparaat ook twee verschillende rollen.

Op de interne 5500mAh-accu is de EC Zero T volledig zelfstandig te gebruiken. Shanling geeft een maximale speelduur van ongeveer acht uur op.

Zet hem naast je op de bank, neem hem mee naar een andere kamer of gebruik hem onderweg zonder stopcontact.

Op een bureau kun je vervolgens overschakelen naar externe voeding. Dan ben je niet afhankelijk van de accu en komt tegelijkertijd het maximale versterkervermogen beschikbaar.

Dat vinden we eigenlijk een logischer toepassing dan hem letterlijk als ouderwetse Discman tijdens het wandelen te gebruiken.

Met 158 × 150 × 28 mm en circa 669 gram is de EC Zero T transportabel, maar niet broekzak-portable.

Zie hem meer als een complete CD/DAC/hoofdtelefooninstallatie die je makkelijk kunt verplaatsen.

Let wel op met zeer gevoelige IEM's

Er zit één technisch punt aan de oorspronkelijke EC Zero T dat belangrijk is wanneer je hem met gevoelige IEM's wilt combineren: de uitgangsimpedantie.

Shanling specificeert:

3,5mm: 4,7Ω
4,4mm: 6,6Ω

Dat is relatief hoog voor moderne Head-Fi.

Bij normale dynamische hoofdtelefoons en veel hogere-impedantie modellen hoeft dat geen probleem te zijn. Bij zeer gevoelige multi-BA- of hybride IEM's met een sterk variërende impedantiecurve kan de elektrische interactie echter de frequentierespons beïnvloeden.

Dat is dus een belangrijk verschil met de latere EC Zero T Max, waarbij Shanling de versterkersectie heeft aangepast en de uitgangsimpedantie sterk heeft verlaagd.

Heb je vooral gevoelige low-impedance IEM's, dan is de T Max daarom technisch de betere match. Gebruik je full-size hoofdtelefoons, dan is dit punt veel minder relevant. Ook onafhankelijke metingen/luisterervaringen signaleren dit als de belangrijkste compatibiliteitsbeperking van de oorspronkelijke T.

Een CD-speler die daadwerkelijk onderweg gebruikt kan worden

Een CD is natuurlijk een mechanisch medium. Zodra de speler beweegt, moet de laser de draaiende disc blijven volgen.

Shanling gebruikt daarom een Advanced Anti-Skip System, een eigen CD-drive en een Active Magnetic CD Clamp. De magnetische klem houdt de disc tijdens het afspelen op zijn plaats.

Het anti-skip-systeem buffert de audioweergave om bewegingen op te vangen.

Dat maakt de EC Zero T daadwerkelijk transportabel in plaats van een desktop-CD-speler waar toevallig een accu in zit.

Voor een apparaat met R2R, glazen panelen en zichtbare buizen zouden wij hem nog steeds niet achteloos in een rugzak gooien, maar verplaatsen tijdens het luisteren is nadrukkelijk onderdeel van het ontwerp.

Fysieke bediening past hier beter dan een groot touchscreen

Shanling heeft gelukkig niet geprobeerd van de EC Zero T een soort smartphone met CD-drive te maken.

Aan de voorzijde zit een compact 1,68-inch kleurenscherm, gecombineerd met fysieke knoppen voor de belangrijkste afspeelfuncties en een aparte volumeregeling.

Dat past veel beter bij een CD-speler.

Play, pause, vorige track en volgende track moeten gewoon direct beschikbaar zijn. Je hoeft niet eerst een touchscreen wakker te maken om een album te bedienen.

Via het menu zijn vervolgens zaken als gain, NOS/OS en tube/transistor te selecteren.

Ook een high-end USB-DAC

Haal de CD uit het verhaal en er blijft nog steeds een behoorlijk complete DAC/hoofdtelefoonversterker over.

Via USB-C ondersteunt de EC Zero T:

PCM tot 32-bit / 768 kHz
DSD tot DSD512.

Je kunt hem daardoor rechtstreeks aansluiten op een computer of andere geschikte digitale USB-bron.

Overdag kan hij dus als USB-DAC naast je laptop staan. 's Avonds sluit je de computer af, legt een CD in de speler en gebruikt exact dezelfde R2R-, tube- en hoofdtelefoonsectie.

Dat maakt de investering veel makkelijker te rechtvaardigen dan bij een apparaat dat uitsluitend CD's kan afspelen.

Dedicated 3,5mm én 4,4mm line-out

Aan de achterkant zitten bovendien afzonderlijke analoge lijnuitgangen:

• 3,5mm line-out
• 4,4mm balanced line-out

Je bent daardoor niet verplicht om de interne hoofdtelefoonversterker te gebruiken.

Sluit de EC Zero T bijvoorbeeld via line-out aan op een geïntegreerde versterker, actieve luidsprekers of externe hoofdtelefoonversterker.

De speler kan dan functioneren als R2R CD/DAC-bron binnen een grotere installatie.

Dat is vooral interessant omdat je de bijzondere DAC- en tube-architectuur zo niet alleen met hoofdtelefoons hoeft te gebruiken.

Of omzeil de complete DAC met S/PDIF

Heb je juist al een DAC waar je tevreden mee bent? Ook dan kan de EC Zero T een rol spelen.

Er is zowel coaxiale als optische S/PDIF-output aanwezig.

Daarmee kan het digitale CD-signaal rechtstreeks naar een externe DAC worden gestuurd.

Je gebruikt de Shanling dan puur als CD-transport.

Dat geeft eigenlijk drie duidelijke signaalroutes:

CD → R2R DAC → interne hoofdtelefoonversterker

CD → R2R DAC → line-out → externe versterker

CD → S/PDIF → externe DAC

Je zit dus niet vast aan één manier van gebruiken.

Bluetooth-hoofdtelefoon met een fysieke CD

Nog een combinatie van oud en nieuw: de EC Zero T kan Bluetooth-audio verzenden.

Shanling gebruikt Bluetooth 5.3 en ondersteunt als transmitter:

• aptX Adaptive
• aptX
• SBC.

Je kunt dus een CD in de speler leggen en het geluid draadloos naar een compatibele Bluetooth-hoofdtelefoon sturen.

De R2R- en tube-secties worden bij zo'n digitale Bluetooth-route uiteraard niet op dezelfde manier gebruikt als bij de analoge hoofdtelefoonuitgangen. Maar qua gemak is het een leuke functie.

Je kunt je fysieke collectie gebruiken zonder letterlijk met een kabel aan de CD-speler vast te zitten.

Je CD direct naar WAV rippen

En dan heeft de EC Zero T nog een verrassend praktische functie: CD-ripping.

Sluit een FAT32-geformatteerde USB-drive aan en de speler kan een CD tijdens realtime weergave naar losse WAV-bestanden rippen.

De bestanden worden in een RIP-map op de USB-drive opgeslagen. Het rippen gebeurt op 1× snelheid; terwijl dit loopt kun je blijven luisteren en instellingen en volume bedienen.

Dat is geen geavanceerde metadata-ripper zoals gespecialiseerde computersoftware. Maar wanneer je een fysiek album meteen ook digitaal wilt bewaren, is het een handige extra.

Je kunt dus een CD kopen, hem fysiek luisteren en vervolgens vanuit hetzelfde apparaat een lossless digitale kopie maken.

Voor wie is de Shanling EC Zero T?

De EC Zero T is voor ons vooral interessant wanneer je CD én Head-Fi allebei serieus neemt.

Wil je alleen een goedkope manier om een oude CD af te spelen, dan is dit veel te veel apparaat.

Wil je alleen Spotify of Qobuz streamen, dan is een DAP of streamer logischer.

Maar heb je een fysieke collectie én een goede hoofdtelefoon, dan ontstaat een combinatie die bijna nergens anders te vinden is.

Je krijgt de aandacht en eenvoud van fysiek album luisteren, maar hoeft qua DAC, balanced uitgang, USB-audio of versterker niet terug naar de techniek van twintig jaar geleden.

En de combinatie van R2R + NOS/OS + echte JAN6418-buizen + transistor maakt hem zelfs zonder het CD-mechanisme al een interessant Head-Fi-product.

Dat is uiteindelijk het verschil tussen de EC Zero T en een nostalgische gadget: onder het retroconcept zit een daadwerkelijk serieuze DAC/amp.