EH90

Shanling EH90: één centrale plek voor je digitale bronnen en hoofdtelefoon

Een computer, televisie en losse digitale muziekbron kunnen allemaal onderdeel van je luisterplek zijn. De Shanling EH90 brengt die bronnen samen in een desktop-DAC met hoofdtelefoonversterking, zonder dat je voor iedere aansluiting een ander kastje nodig hebt. De nadruk ligt op een eigen R2R-converter, ruime aansluitmogelijkheden en voldoende vermogensreserve voor uiteenlopende hoofdtelefoons. Dat maakt hem interessant voor wie een vaste Head-Fi-opstelling serieus wil opbouwen, maar de dagelijkse bediening overzichtelijk wil houden.

De EH90 kan ook de analoge bron en volumeregeling in een passende stereo-opstelling verzorgen. Via RCA of XLR gaat het signaal naar een eindversterker of actieve luidsprekers. Het apparaat wordt per stuk geleverd in zwart of zilver, zonder hoofdtelefoon, luidsprekers of losse bronapparaten. Er is geen luidspreker-eindversterker ingebouwd. Passieve luidsprekers kun je dus niet rechtstreeks aansluiten, ook al heeft de hoofdtelefoonversterker een fors opgegeven uitgangsvermogen.

Pro R2R: een eigen manier van digitaal naar analoog omzetten

Voor de digitale omzetting gebruikt Shanling een 24-bit Pro R2R-architectuur met 212 weerstanden met een opgegeven nauwkeurigheid van 0,01 procent. Een R2R-converter bouwt het analoge signaal op met een zorgvuldig aangestuurd weerstandsnetwerk. Dat is een andere technische benadering dan een ontwerp dat zijn omzetting aan een gangbare delta-sigma-DAC-chip overlaat.

De gebruikte architectuur is relevant als je bewust verschillende soorten DAC-opbouw wilt vergelijken. Ze is op zichzelf geen bewijs dat iedere opname warmer, ruimtelijker of beter klinkt. De analoge schakeling, digitale verwerking, aangesloten hoofdtelefoon en opname spelen eveneens een rol. De EH90 is bovendien geen buizenversterker: een R2R-weerstandsnetwerk en een vacuümbuis zijn verschillende technieken. Je kiest hier voor een weerstandsladder-DAC met transistorversterking, niet voor een schakelbare buizenstand.

Hoofdtelefoonversterking met verschillende aansluitingen

Aan de voorkant vind je 6,35 mm voor een single-ended hoofdtelefoonkabel, plus 4,4 mm en vierpolige XLR voor gebalanceerde kabels. Daarmee kun je verschillende hoofdtelefoons aansluiten zonder automatisch een kabel met een ander stekkertype te moeten aanschaffen. Controleer wel of de kabel elektrisch geschikt is voor de gekozen uitgang; een passend ogende adapter maakt een willekeurige kabel niet ineens veilig gebalanceerd.

De gebalanceerde versterking levert maximaal 5,2 watt per kanaal bij 32 ohm. Via 6,35 mm bedraagt het opgegeven maximum 1,32 watt bij 32 ohm in hoge gain. Deze waarden gelden bij de genoemde belasting en zijn geen vermogen dat bij ieder volume of bij iedere impedantie beschikbaar is. Bij een hoofdtelefoon van 300 ohm wordt voor de gebalanceerde uitgang in hoge gain bijvoorbeeld 575 mW opgegeven. De belasting en het versterkerontwerp bepalen samen de werkelijke aansturing.

Vermogensreserve gebruiken waar die nodig is

Het voordeel van een krachtige versterker is dat je bij een passende, minder gevoelige hoofdtelefoon niet meteen tegen de grenzen van de aansturing aanloopt. Voor gevoelige in-ears is juist een beheerste volumeregeling belangrijk. De EH90 heeft lage en hoge gain, zodat je de instelling op de aangesloten hoofdtelefoon kunt afstemmen. Begin bij het wisselen altijd met een laag volume en controleer de gain voordat je verder draait.

De opgegeven uitgangsimpedantie is 0,3 ohm single-ended en 0,6 ohm gebalanceerd. Dat geeft een duidelijker beeld van de elektrische aansluiting dan alleen het maximale vermogen. Het blijft verstandig om een hoofdtelefoon te kiezen op de combinatie van gevoeligheid, impedantie, gewenste luistersterkte en persoonlijke voorkeur. Meer vermogen is niet automatisch een reden om altijd de hoogste gain te gebruiken, en een gebalanceerde stekker is geen doel op zichzelf wanneer je hoofdtelefoon al passend wordt aangestuurd.

USB voor een computer, digitale ingangen voor de rest

De aansluitingen omvatten USB, I²S, optisch, coaxiaal, AES/EBU en HDMI ARC. Zo kan de EH90 een vaste rol krijgen tussen verschillende digitale bronnen en je hoofdtelefoon. USB is de logische route voor een geschikte computer of andere USB-audiobron. Optisch en coaxiaal komen veel voor op cd-spelers, transports en andere digitale apparatuur. AES/EBU biedt een aanvullende professionele digitale aansluitvorm voor apparaten die deze ondersteunen.

De verschillende connectoren zijn niet onderling hetzelfde. Een XLR-vormige AES/EBU-ingang is digitaal en moet niet worden verward met een analoge XLR-ingang. Evenzo is I²S via een HDMI-vormige connector geen gewone HDMI-videoverbinding. Bij I²S moeten de bron en ontvanger qua signaalindeling en ondersteuning bij elkaar passen. Controleer daarom meer dan alleen de vorm van de stekker wanneer je een specifieke transportspeler met de EH90 wilt combineren.

Je televisie aansluiten via HDMI ARC

HDMI ARC maakt de EH90 interessant voor wie ook televisie, concertregistraties of films via een goede hoofdtelefoon wil beluisteren. Je gebruikt daarvoor de ARC-aansluiting van een geschikte televisie en kiest een compatibele digitale audio-uitvoer. Bij deze stereoroute is PCM de juiste basis; de EH90 wordt niet gepresenteerd als Dolby Atmos- of DTS-surrounddecoder.

De aanwezigheid van HDMI ARC betekent ook niet dat de EH90 een videoswitch of homecinemareceiver is. Zijn taak blijft digitale audio ontvangen, omzetten en doorgeven naar de hoofdtelefoon- of voorversterkeruitgangen. Stel de televisie daarom zo in dat hij een ondersteund stereosignaal levert. Daarmee sluit de tv aan op dezelfde luisterplek die je voor muziek gebruikt, zonder de functies van een complete AV-installatie te veronderstellen.

Hi-resbestanden zonder de bron uit het oog te verliezen

Via USB en een passende I²S-verbinding worden bestanden tot 32-bit/768 kHz PCM en DSD512 ondersteund. Dat biedt ruimte voor een uitgebreide digitale muziekbibliotheek. De andere digitale aansluitingen hebben eigen grenzen en delen niet automatisch dit maximum. Ook de bronsoftware en de digitale uitgang van je bronapparaat moeten het gewenste formaat correct kunnen aanleveren.

Een groot resolutiebereik verandert de kwaliteit van het originele bestand niet. Een cd-opname blijft afkomstig uit die cd-resolutie, ook wanneer er later ergens in de keten wordt omgerekend. Het praktische voordeel is vooral dat de EH90 bij veel soorten lossless- en hi-resbestanden niet meteen de technische beperking vormt. Je kunt je aandacht daarmee houden bij de muziek, de opname en een passende hoofdtelefoon in plaats van uitsluitend bij getallen op een scherm.

Bluetooth als extra route, geen ingebouwde netwerkspeler

Bluetooth 5.4 biedt ontvangst met onder meer LDAC, aptX Lossless, aptX Adaptive, aptX HD, aptX, AAC en SBC. Dat maakt het gemakkelijk om een geschikte telefoon als bron te gebruiken wanneer een kabel niet nodig of niet handig is. De codec die werkelijk wordt gebruikt, hangt van beide apparaten af. AptX Lossless is dus alleen relevant wanneer de bron en verbinding die functie daadwerkelijk ondersteunen.

De EH90 heeft geen ingebouwde wifi-netwerkstreamer met zelfstandige muziekapps. Voor diensten die je via een netwerk wilt gebruiken, blijft een telefoon, computer of losse streamer nodig. Bluetooth en USB zijn manieren om zo’n externe bron aan te sluiten, niet een bewijs dat alle streamingdiensten in het apparaat zelf draaien. Dat maakt de rol van de EH90 helder: hij is de omzetter en versterker in je opstelling, terwijl je zelf kiest welk apparaat de muziek aanlevert.

Voorversterkerfunctie en dagelijkse bediening

De RCA- en XLR-voorversterkeruitgangen maken verbinding met een geschikte eindversterker of actieve luidsprekers mogelijk. Let daarbij op de actieve uitgangsmodus en volumestand voordat je een nieuwe combinatie inschakelt. Voor een platenspeler of een andere uitsluitend analoge bron is de EH90 geen algemene analoge ingangsversterker; zijn broningangen zijn gericht op digitale audio.

Het 4,8-inch kleurenscherm, de fysieke bediening en de meegeleverde afstandsbediening helpen wanneer de EH90 een centrale plek in de installatie krijgt. Met afmetingen van ongeveer 280 × 230 × 83,1 mm en een gewicht van 3,7 kilogram is het een vaste desktopcomponent op netvoeding. Kies hem vooral wanneer je meerdere digitale bronnen en serieuze hoofdtelefoonversterking in één apparaat wilt combineren. Voor volledig zelfstandig streamen of rechtstreeks aangesloten passieve luidsprekers is aanvullende apparatuur nodig.